وبلاگ
ایا کراتین باعث ریزش مو میشود؟ بررسی علمی 2025
کراتین یکی از پرطرفدارترین مکملهای ورزشی در میان ورزشکاران و بدنسازان محسوب میشود. با این حال، یکی از نگرانیهایی که همواره درباره مصرف این مکمل مطرح میشود، احتمال ارتباط آن با ریزش مو است. شاید شما هم شنیده باشید که کراتین میتواند باعث طاسی یا افزایش ریزش مو شود. اما آیا این ادعا پایه علمی دارد؟ ایا کراتین باعث ریزش مو میشود؟
به طور معمول، ریزش روزانه حدود 80 تا 100 تار مو کاملا طبیعی تلقی میشود. شواهد علمی نشان میدهد که کراتین به شکل مستقیم عامل ریزش مو نیست، اما ممکن است به صورت غیرمستقیم روی برخی هورمونها تاثیر بگذارد. در ادامه، ابتدا به معرفی کراتین و نقش آن در بدن میپردازیم و سپس ارتباط احتمالی آن با ریزش مو را بررسی میکنیم.
فهرست محتوایی
کراتین چیست؟
کراتین ترکیبی شبهپروتئینی است که از سه اسید آمینه متیونین، آرژنین و گلیسین ساخته میشود. این ماده نقش مهمی در تامین انرژی عضلات دارد و به طور طبیعی در بدن توسط کبد، کلیهها و پانکراس تولید میشود. همچنین کراتین از طریق مصرف مواد غذایی مانند گوشت قرمز و ماهی نیز وارد بدن میشود.
کراتین در عضلات اسکلتی به شکل فسفوکراتین ذخیره شده و هنگام فعالیتهای شدید بدنی تجزیه میشود تا انرژی لازم برای انقباض عضلات را فراهم کند. مصرف مکمل کراتین باعث افزایش ذخایر کراتین عضلانی میشود و در نتیجه توان، قدرت و عملکرد ورزشی بهبود پیدا میکند. به همین دلیل بسیاری از ورزشکاران برای افزایش حجم عضلانی و ارتقای عملکرد خود از مکمل کراتین استفاده میکنند. این مکمل در اشکال مختلفی مانند پودر، قرص و مایع در دسترس است.
ایا کراتین باعث ریزش مو میشود؟
برای بررسی این موضوع، ابتدا باید نقش هورمونهای مردانه در ریزش مو را بشناسیم. تستوسترون و دیهیدروتستوسترون (DHT) از مهمترین هورمونهای مردانه هستند که در بروز ویژگیهای مردانه نقش دارند. هورمون DHT از تبدیل تستوسترون توسط آنزیمی به نام 5-آلفا ردوکتاز تولید میشود و قدرت اثرگذاری آن چندین برابر تستوسترون است.
DHT در بافتهایی مانند پوست و فولیکولهای مو حضور دارد. افزایش این هورمون میتواند به فولیکولهای مو آسیب بزند و باعث نازک شدن تار مو، کاهش رشد و در نهایت افزایش ریزش مو شود. در این شرایط، چرخه رشد مو کوتاهتر شده و ریزش بیشتر به چشم میآید.
نکته مهم این است که میزان DHT به تنهایی عامل تعیینکننده ریزش مو نیست. حساسیت ژنتیکی فولیکولهای مو نقش بسیار مهمتری دارد. برخی افراد به صورت ژنتیکی نسبت به DHT حساستر هستند و حتی مقادیر کم این هورمون نیز میتواند باعث ریزش مو در آنها شود. علاوه بر این، فعالیت آنزیم تبدیلکننده تستوسترون به DHT ممکن است در این افراد بیشتر باشد.
اگرچه عوامل دیگری مانند افزایش سن، استرس و سبک زندگی نیز در ریزش مو موثرند، اما ژنتیک بیشترین تاثیر را دارد. به همین دلیل، مردانی که سابقه طاسی یا ریزش مو در خانواده دارند، بیشتر در معرض ریزش موی با الگوی مردانه قرار میگیرند. برخلاف باور عمومی، این افراد لزوما سطح تستوسترون بالاتری ندارند، بلکه واکنش فولیکولهای موی آنها به DHT شدیدتر است.
برخی پژوهشهای محدود نشان دادهاند که مصرف کراتین ممکن است باعث افزایش سطح DHT شود. در یکی از این مطالعات، پس از سه هفته مصرف کراتین در مردان، افزایش DHT مشاهده شد اما ریزش موی قابل توجهی گزارش نشد. با این حال، از آنجا که DHT میتواند در ریزش مو نقش داشته باشد، مصرف طولانیمدت کراتین ممکن است در افرادی که زمینه ژنتیکی دارند، احتمال ریزش مو را افزایش دهد.
ریزش مو در مردان شایعتر از زنان است. در زنان، سطح تستوسترون و DHT به طور طبیعی پایینتر است و در صورت بروز ریزش مو، اغلب علت آن مشکلات هورمونی مانند اختلالات تیروئیدی یا سندرم تخمدان پلیکیستیک است. بنابراین، برای خانمها مصرف کراتین معمولا نگرانی خاصی از نظر ریزش مو ایجاد نمیکند، زیرا میزان تستوسترون لازم برای تولید DHT قابل توجه در بدن آنها وجود ندارد.
جمعبندی
در حال حاضر، شواهد علمی قوی و قطعی که نشان دهد مکمل کراتین به طور مستقیم باعث ریزش مو میشود، در دسترس نیست. بیشتر ارتباطهای مطرحشده بین کراتین و ریزش مو، بر اساس تجربیات شخصی مصرفکنندگان است و نیاز به تحقیقات گستردهتری دارد. به طور کلی، مصرف کراتین برای اغلب بزرگسالان ایمن محسوب میشود، اما افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد ریزش مو هستند، بهتر است پیش از مصرف طولانیمدت این مکمل با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند تا با خیال آسودهتری تصمیم بگیرند.
